Van 2 juli tot en met 25 oktober 2026 bundelen het Stadsarchief Ieper en het Yper Museum de krachten voor 'Druk! Druk! Druk!', een tijdelijke en gratis tentoonstelling in de vitrine van het Yper Museum die de rijke geschiedenis van de Ieperse drukkers belicht.
Een blik achter de schermen van het drukverleden
Eeuwenoude boeken, historische kaarten, liedbladen en bijzondere porseleinkaarten vertellen samen het verhaal van een stad waar al sinds de zestiende eeuw boeken werden gedrukt. Veel van deze stukken verlaten uitzonderlijk het archiefdepot. Omdat oud papier bijzonder kwetsbaar is, worden ze normaal onder ideale bewaaromstandigheden bewaard.
Voor deze tentoonstelling krijg je dus een zeldzame kans om dit verborgen erfgoed van dichtbij te bewonderen.
Van De Rode Pelikaan tot porseleinkaarten
Al in de eerste helft van de zestiende eeuw waren er boekhandelaars en boekbinders in Ieper actief. De oudst gekende is Jaspar van den Steene, die boeken verkocht in zijn zaak 'De Gulden Eenhoorn'. De echte ommekeer kwam vanaf het midden van de zestiende eeuw, toen boekhandelaars zelf de persen hanteerden. Joos Destrée geldt als de eerste volwaardige Ieperse drukker. Hij runde vanaf 1544 de drukkerij 'De Rode Pelikaan' en drukte naast boeken ook het oudste gekende stadsplan van Ieper, ontworpen door Jan Thévelin.
Dankzij de uitbouw van Ieper als administratief en bisschoppelijk centrum ontstonden er permanente drukkerijen, wat van de periode tussen circa 1650 en het einde van de achttiende eeuw een ware bloeiperiode maakte. Bekende drukkersfamilies gaven het ambacht door van vader op zoon. Ook hun echtgenotes werkten geregeld actief mee. Na het overlijden van een drukker was het vaak de weduwe die de zaak succesvol voortzette.
In de negentiende eeuw evolueerden de drukkerijen naar gecombineerde druk- en boekhandels. Drukkers haalden hun inkomsten toen vooral uit privaat drukwerk, inbindwerk en de opkomende uitgave van kranten en weekbladen die vaak het politieke toneel weerspiegelden. Prominente drukkersfiguren uit deze periode waren onder meer de zonen van de eerste stadsarchivaris Jean-Jacques Lambin.
In de tweede helft van de negentiende eeuw was de productie van porseleinkaarten een tijdlang heel populair. Deze kaarten werden via lithografie gedrukt op dun wit karton met een laag porseleinaarde, waardoor ze een unieke, glanzende textuur kregen. De liberaalgezinde drukker Engel Van Eeckhout was hierin een absolute meester.
Een samenwerking tussen archief en museum
Voor deze tentoonstelling brengt het Stadsarchief zijn uitzonderlijke collectie oude drukken samen met objecten uit de collectie van het Yper Museum. Zo ontdek je niet alleen historische boeken, maar ook kaarten, lofdichten, liedbladen en zeldzame porseleinkaarten die samen het verhaal vertellen van vier eeuwen drukkunst in Ieper.
Nog meer ontdekken?
Bij de tentoonstelling hoort een rijk geïllustreerde brochure, verkrijgbaar voor 2 euro in het Yper Museum en het Stadsarchief.
Wie zich verder wil verdiepen in de Ieperse drukkersgeschiedenis kan op donderdag 24 september om 19.30 uur in de Raadzaal een gratis lezing bijwonen van boekhistoricus Joran Proot over de bijzondere liedbladen van de Ieperse boekhandel Sauvage-Ramoen. Meer info op archief.ieper.be/joranproot.
Meer info over de tentoonstelling: https://www.ypermuseum.be/nl/vitrinetentoonstelling-oude-drukken
